Separacja powoduje powstanie rozdzielności majątkowej

Instytucja separacji uregulowana jest w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Główny artykuł traktujący o niej temat to art. 611, który mówi, że jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Przesłanki, które pozwalają sądowi orzec separację są odmienne od tych, które stanowią podstawy rozwodu. Różnica polega przede wszystkim na tym, że w przypadku separacji przewidziano jedynie przesłankę zupełnego rozkładu pożycia. Nie jest wymagana trwałość rozkładu. Rozkład pożycia jest zupełny wówczas, gdy małżeństwo faktycznie nie funkcjonuje.

Jak w każdej w sprawie cywilnej, również i tej w przedmiocie separacji, sąd bada okoliczności danej sprawy. W sprawie o separację sąd ustala, czy istnieje możliwość powrotu do wspólnoty małżeńskiej i prawidłowego funkcjonowania małżonków. Sąd nie orzeknie separacji (oddali żądanie), jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków i w tym przypadku, z reguły nie bada szczegółowo przyczyn rozkładu pożycia, gdyż takie zgodne żądanie stron - małżonków wyłącza orzekanie o winie. Nie zwalania to jednak sądu od przeanalizowania przesłanki zupełności rozkładu pożycia i ustalenia, czy małżonkowie takim zgodnym żądaniem nie zmierzają poprzez uzyskanie separacji do obejścia prawa. Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków, sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. Jedynie zgodne żądanie w tym zakresie daje taką możliwość.

Jak wyraźnie mówią przepisy regulujące instytucję separacji, jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwód. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację. Mowa tutaj o kolizji żądań małżonków.

Pierwszeństwo przyznane zostało żądaniu rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód. Sąd zobligowany jest zatem zbadać w pierwszej kolejności, czy pojawiły się pozytywne przesłanki dla orzeczenia rozwodu (zupełny i trwały rozkład pożycia), przy jednoczesnym braku tych negatywnych, które na jego orzeczenie nie zezwalają. Sąd musi mieć na uwadze żądanie separacji, by nie miało ono wpływu na żądanie orzeczenia rozwodu.

Orzeczenie separacji możliwe jedynie jest w sytuacji, gdy orzeczenie rozwodu byłoby niedopuszczalne, a żądanie separacji jest zasadne. Sąd w tym zakresie przeprowadza stosowne postępowanie dowodowe, którego wyniki wpłyną na orzeczenie końcowe.

Orzekając o separacji sąd rozstrzyga także o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem nadto orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania wspólnego małoletniego dziecka. Możliwe i zasadne dla tego, by oboje rodzice zachowali pełnię władzy rodzicielskiej, jest złożenie przez nich porozumienia wychowawczego o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po orzeczeniu separacji. Porozumienie takie, analogicznie jak w sprawie o rozwód, sąd przyjmie, jeżeli stwierdzi z całokształtu okoliczności sprawy, że jest ono zgodne z dobrem dziecka.

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku separacyjnym, analogicznie jak w sprawie o rozwód, orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania. Możliwe jest, przy zachowaniu przesłanek ustawowych (rażąco negatywnego zachowania) orzeczenie eksmisji jednego z małżonków na żądanie drugiego małżonka.

Orzeczenie separacji powoduje powstanie z mocy prawa między małżonkami rozdzielności majątkowej, zatem możliwe jest dokonanie w toku sprawy o separację na wniosek jednego z małżonków podziału majątku dorobkowego. Postępowanie to jednak nie powinno spowodować nadmiernej zwłoki w postępowaniu głównym, czyli żądaniu orzeczenia separacji.Orzeczenie separacji wywołuje takie skutki jak orzeczenie rozwodu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Główna różnica polega na tym, że małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa, albowiem nie następuje na skutek jej orzeczenia rozwiązanie małżeństwa.

Aktualny pozostaje także obowiązek wzajemnej pomocy i dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających w separacji. Małżonek pozostający w separacji, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Na zgodne żądanie małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji. Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki. Znosząc separację, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem małżonków. Takie rozwiązanie możliwe jest z uwagi na fakt, że instytucja separacji zakłada i ma na celu pojednanie małżonków i powrót do wspólnego pożycia. Z tych względów możliwe jest takie żądanie.

Z chwilą zniesienia separacji, ustają jej skutki. Postanowienie o zniesieniu separacji swoje skutki wywołuje na przyszłość, od chwili uprawomocnienia się orzeczenia w tym przedmiocie. Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. Na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Źródło