Opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej. Kto może być?

Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być zgodnie z art. 13 Kodeksu cywilnego ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba, że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską.

Ubezwłasnowolnienie ma na celu ochronę interesu osobistego lub majątkowego osoby fizycznej oraz interesu jej otoczenia. Jest, więc ustanawiane dla dobra tej osoby. Niedopuszczalne jednak byłoby jego orzeczenie, kiedy rodzina lub otoczenie takiej osoby zapewni jej utrzymanie, czy świadczy pomoc i troskę.

Ubezwłasnowolnienie jest jakby uporządkowaniem kwestii życiowych takiej osoby, może między innymi prowadzić do jej umieszczenia w innym środowisku społecznym, w tym w placówce zamkniętej, zakładzie leczniczym, ośrodku odwykowym itp.kutkiem, który niesie ze sobą taki krok jest utrata przez tę osobę zdolności do czynności prawnych oraz wszystkich skutków tej zdolności. Taki rodzaj ubezwłasnowolnienia (ponieważ istnieje jeszcze ubezwłasnowolnienie częściowe) może być orzeczone zarówno wobec osoby dorosłej (także takiej, która została już uprzednio ubezwłasnowolniona częściowo) jak i osoby małoletniej w wieku między 13. a 18. rokiem życia.

W przypadku częściowej tylko poprawy stanu psychicznego ubezwłasnowolnionego sąd może zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe.

Dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekuna, który jest jej przedstawicielem ustawowym. W związku z tym reprezentuje ją i sprawuje pieczę nad nią i majątkiem.Zgodnie z treścią art. 175. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego. Z użytego w tym przepisie sformułowania o odpowiednim stosowaniu przepisów wynika, że sąd musi uwzględnić różnicę wynikającą z potrzeb osoby małoletniej, dla której opiekun ma w istocie zastąpić pieczę wykonywaną przez rodziców, a potrzeb osoby dorosłej całkowicie ubezwłasnowolnionej, np. umieszczonej w zakładzie leczniczym.

Jeżeli wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku tegoż - jego ojciec lub matka.

Kolejność osób wymienionych w podanym wyżej przepisie, jako ewentualnych opiekunów oznacza powinność ustanowienia, jako opiekuna przede wszystkim małżonka, a w braku małżonka albo, gdy nie daje on rękojmi wykonywania obowiązków opiekuna, ojca lub matkę ubezwłasnowolnionego. Mogą to być również oboje rodzice, jeżeli są małżeństwem. Jeżeli brak jest osób wskazanych w art. 176 K.r.o., to opiekę sprawuje zakład pomocy społecznej lub placówka lecznicza.Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie ustaje z mocy prawa w razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, w razie zmiany ubezwłasnowolnienia całkowitego na częściowe, w przypadku śmierci ubezwłasnowolnionego.

W myśl art. 156 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego (w tym przypadku ubezwłasnowolnionego całkowicie).

Przepisy nie wskazują, że sąd nie może wyrazić zgody na dokonanie czynności przez opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej dotyczącej zarządu majątkiem tej osoby, jedyny wymóg to uzyskanie zgody sądu. Sąd opiekuńczy, rozpoznając wniosek i zezwolenie na dokonanie czynności prawnej, przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem podopiecznego musi rozpatrzyć, czy planowana czynność prawna, ma na celu ochronę praw podopiecznego, w tym szeroko rozumianych jego praw majątkowych oraz czy jest korzystna i potrzebna dla niego. Sąd musi ocenić skutki, jakie ma wywrzeć czynność w majątku osoby pozostającej pod opieką.

W takich sytuacjach należy zwrócić się do sądu o wyrażenie zgody na dokonanie czynności dotyczącej osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie.

Źródło: